चीनच्या हांगझोऊ शहरात पार पडलेल्या आशियाई क्रीडा स्पर्धेत भारतीय खेळाडूंनी पदकांची शंभरी गाठत नवा इतिहास रचला आहे. भारताने या स्पर्धेत एकूण १०७ पदके जिंकून क्रीडाविश्वात आपली जबरदस्त छाप पाडली असून, संपूर्ण देशात उत्साहाचे वातावरण आहे.
गेल्या अनेक दशकांपासून आशियाई क्रीडा स्पर्धेत भारताची कामगिरी संमिश्र राहिली होती, मात्र यंदाचा आकडा सर्वच आघाड्यांवर विक्रमी ठरला. २८ सुवर्ण, ३८ रौप्य आणि ४१ कांस्य पदके अशी ही पदकांची लयलूट करत भारताने पदक तालिकेत चौथ्या क्रमांकावर झेप घेतली. हा केवळ आकडा नसून भारतीय खेळाडूंच्या कठोर परिश्रमाचे आणि केंद्र सरकारच्या ‘खेलो इंडिया’ सारख्या उपक्रमांचे फलित असल्याचे क्रीडा विश्लेषकांचे मत आहे. नेमबाजीपासून ते ॲथलेटिक्सपर्यंत प्रत्येक क्षेत्रात भारतीय खेळाडूंनी जागतिक दर्जाचे कौशल्य दाखवले. नीरज चोप्राने भालाफेकीत आपले वर्चस्व कायम राखले, तर क्रिकेटच्या मैदानात भारतीय पुरुष आणि महिला दोन्ही संघांनी सुवर्णपदके जिंकून चाहत्यांची मने जिंकली.
महाराष्ट्राच्या खेळाडूंनीही या ऐतिहासिक कामगिरीत मोलाचा वाटा उचलला आहे. पुण्याच्या आणि मुंबईच्या अनेक खेळाडूंनी वैयक्तिक आणि सांघिक प्रकारात पदके मिळवून राज्याचा मान उंचावला. विशेषतः नेमबाजी आणि कुस्तीमध्ये महाराष्ट्रातील खेळाडूंचा दबदबा दिसून आला. या खेळाडूंसाठी आता राज्य सरकारकडून सत्कार सोहळे आणि बक्षीस वितरणाचे कार्यक्रम आखले जात आहेत. स्थानिक क्रीडा क्लब आणि अकादमींमध्ये सध्या आनंदाचे वातावरण असून, नव्या खेळाडूंना या यशामुळे मोठी प्रेरणा मिळाली आहे. मुंबईतील शिवछत्रपती क्रीडा संकुल असो किंवा पुण्यातील बालेवाडी स्टेडियम, या ठिकाणी आता सरावासाठी येणाऱ्या मुलांची संख्या वाढेल, अशी चिन्हे दिसत आहेत.
गेल्या काही वर्षांत भारतीय क्रीडा क्षेत्रात झालेले आमूलाग्र बदल आता दिसून येत आहेत. प्रशिक्षणाची आधुनिक पद्धत, आहार आणि मानसिक तंदुरुस्ती यावर दिलेला भर कामी आला. याआधी केवळ क्रिकेटकडे पाहणारा प्रेक्षकवर्ग आता इतर खेळांकडेही तितक्याच उत्साहाने पाहू लागला आहे. आशियाई क्रीडा स्पर्धेतील या यशाने भारताला भविष्यातील ऑलिम्पिक स्पर्धेसाठी एक भक्कम व्यासपीठ तयार करून दिले आहे. मात्र, ही कामगिरी कायम राखणे हे सर्वात मोठे आव्हान असणार आहे.
सरकारी निधीचा योग्य वापर आणि कॉर्पोरेट क्षेत्राकडून मिळणारे प्रायोजकत्व यामुळे खेळाडूंना आर्थिक स्थैर्य मिळाले आहे. पूर्वी खेळाडूंच्या निवडीत होणारे राजकारण आणि सुविधांचा अभाव यांसारख्या तक्रारी आता कमी होत आहेत. तंत्रज्ञानाचा वापर करून खेळाडूंच्या कामगिरीचे विश्लेषण करणे सोपे झाले आहे. आशियाई क्रीडा स्पर्धेतील या यशामागे खेळाडूंच्या अथक प्रयत्नांसोबतच त्यांच्या प्रशिक्षकांचाही मोठा वाटा आहे. अनेक परदेशी प्रशिक्षकांना सोबत घेऊन भारताने आपली तांत्रिक बाजू अधिक सक्षम केली आहे. हे बदल केवळ मोठ्या शहरांपुरते मर्यादित न राहता ग्रामीण भागातील खेळाडूंपर्यंत पोहोचवणे हे पुढचे उद्दिष्ट आहे.
महाराष्ट्राच्या क्रीडा धोरणाबद्दल बोलायचे तर, शाळास्तरापासूनच खेळाडूंना प्रोत्साहन देण्याची गरज आहे. आशियाई स्पर्धेतील यशानंतर आता राज्य सरकार खेळाडूंना नोकरी आणि अन्य सवलतींमध्ये प्राधान्य देण्यावर विचार करत आहे. पुणे आणि नाशिकसारख्या शहरांतून अनेक खेळाडू राष्ट्रीय स्तरावर चमकत आहेत, त्यांना योग्य वेळी मदत मिळाली तर आगामी काळात भारताच्या पदकांची संख्या नक्कीच वाढेल. सोशल मीडियावरही या यशाची मोठी चर्चा रंगली असून, खेळाडूंच्या संघर्षाच्या कथा प्रेरणादायी ठरत आहेत.
अर्थात, सर्वच खेळांत भारताने एकतर्फी विजय मिळवला असे नाही. काही खेळांमध्ये पराभव पचवावे लागले, तर काहींमध्ये निसटता पराभव झाला. हे अनुभव खेळाडूंना भविष्यातील मोठ्या स्पर्धांसाठी तयार करतील. विशेषतः बॅडमिंटन आणि टेबल टेनिससारख्या खेळांत चीन आणि जपानचा असलेला दबदबा मोडणे भारतासाठी कठीण राहिले आहे. यावर मात करण्यासाठी आतापासूनच विशेष मोहिमा राबवण्याची गरज आहे. भारतीय ऑलिम्पिक असोसिएशनने आतापासूनच २०२६ च्या आशियाई खेळांसाठी आणि २०३२ च्या ऑलिम्पिकसाठी नियोजन सुरू केले आहे.
आगामी काळातील आव्हानांचा विचार करता, खेळाडूंना दुखापतींपासून वाचवणे आणि त्यांच्या प्रकृतीची काळजी घेणे हे प्राधान्य असेल. आशियाई क्रीडा स्पर्धेनंतर आता भारतीय खेळाडूंचे लक्ष आशियाई चॅम्पियन्स ट्रॉफी आणि जागतिक अजिंक्यपद स्पर्धांकडे लागले आहे. या स्पर्धेत मिळालेला आत्मविश्वास त्यांना पुढील प्रवासात नक्कीच उपयोगी पडेल. महाराष्ट्रातील क्रीडाप्रेमींसाठी हे यश एक पर्वणीच ठरले असून, खेळाडूंच्या स्वागताची तयारी जोरात सुरू आहे.
पुढील काही महिन्यांत भारतात विविध ठिकाणी राज्यस्तरीय आणि राष्ट्रीय स्पर्धांचे आयोजन केले जाणार आहे. या स्पर्धांतून नवीन टॅलेंट शोधून त्यांना आंतरराष्ट्रीय स्तरावर पाठवण्याचे काम केले जाईल. आशियाई क्रीडा स्पर्धेतील पदकांची शंभरी ही केवळ सुरुवात आहे, असे क्रीडा तज्ज्ञांचे म्हणणे आहे. भारताला आता क्रीडा महासत्ता बनण्याच्या दिशेने वाटचाल करायची असेल, तर तळागाळातील पायाभूत सुविधांकडे विशेष लक्ष देणे गरजेचे आहे. आजच्या घडीला भारताकडे प्रचंड प्रतिभा आहे, गरज आहे ती फक्त त्यांना योग्य संधी आणि व्यासपीठ देण्याची.
या कामगिरीचे कौतुक करतानाच, आपल्याला हे देखील लक्षात घ्यावे लागेल की, पदकांच्या शर्यतीत मागे असलेल्या खेळांचाही विकास होणे गरजेचे आहे. केवळ लोकप्रिय खेळांवर लक्ष केंद्रित न करता, ज्या खेळांत भारताला पदके मिळण्याची शक्यता आहे, तिथे गुंतवणूक वाढवावी लागेल. आशियाई क्रीडा स्पर्धेतून मिळालेले हे यश भारतीय क्रीडा इतिहासातील एक सोनेरी पान आहे. हे यश टिकवून ठेवण्यासाठी खेळाडू, प्रशासन आणि जनता या तिघांचाही समन्वय महत्त्वाचा ठरेल. आता सर्वांचे लक्ष पॅरिस ऑलिम्पिक आणि आगामी जागतिक स्पर्धांकडे लागले आहे, जिथे भारतीय खेळाडू पुन्हा एकदा आपला झेंडा फडकवतील, यात शंका नाही.
येत्या काळात महाराष्ट्रातील क्रीडा अकादमी आणि शाळांमधील खेळाडूंची संख्या वाढवण्यासाठी विशेष उपक्रम राबवले जातील. स्थानिक पातळीवर होणाऱ्या स्पर्धांमध्ये खेळाडूंचे मनोबल वाढवण्यासाठी लोकप्रतिनिधींनी पुढाकार घेणे आवश्यक आहे. खेळाडूंचे हे यश केवळ त्यांच्यापुरते मर्यादित नसून, ते संपूर्ण देशाचा अभिमान आहे. आगामी काळात हे खेळाडू भारतासाठी आणखी पदके जिंकून आणतील, अशी आशा आहे. आशियाई क्रीडा स्पर्धेतील या ऐतिहासिक विजयानंतर आता खेळाडूंच्या विश्रांतीची वेळ असून, त्यानंतर ते पुन्हा एकदा नव्या जोमाने मैदानात उतरतील. महाराष्ट्राचे आणि देशाचे नाव जागतिक नकाशावर कोरण्यासाठी हे खेळाडू सज्ज आहेत. आपल्यासाठी ही एक नवी सुरुवात आहे, जिथे आपण केवळ सहभागासाठी नाही, तर विजयासाठी खेळत आहोत. या यशाच्या लाटेवर स्वार होऊन भारताचा क्रीडा प्रवास आता अधिक वेगाने पुढे जाईल, यात शंका नाही.
written by www.afoxtv.com
टिप्पण्या
टिप्पणी पोस्ट करा