चीनमधील हांगझू येथे सुरू असलेल्या १९ व्या आशियाई क्रीडा स्पर्धेत भारतीय खेळाडूंनी पदकांची शंभरी गाठत नवा इतिहास रचला आहे. रविवारी सायंकाळपर्यंत भारताच्या खात्यात १०७ पदके जमा झाली असून, या कामगिरीने क्रीडाविश्वात भारताची मान उंचावली आहे.
गेल्या काही दिवसांपासून हांगझूच्या स्टेडियमवर फक्त तिरंग्याची चर्चा आहे. नेमबाजीपासून सुरू झालेला हा प्रवास ॲथलेटिक्स, बॅडमिंटन आणि अगदी क्रिकेटच्या मैदानापर्यंत धडाकेबाज राहिला आहे. भारताने आशियाई क्रीडा स्पर्धेच्या इतिहासात पहिल्यांदाच पदकांचे शतक पूर्ण केले असून, हे यश आगामी ऑलिम्पिकच्या दृष्टीनेही अत्यंत महत्त्वाचे मानले जात आहे. विशेषतः महाराष्ट्रातील खेळाडूंच्या कामगिरीने राज्याची शान वाढवली असून, पुणे आणि मुंबईतील क्रीडाप्रेमींमध्ये आनंदाचे वातावरण आहे.
नेमबाजीमध्ये (शूटिंग) भारतीय खेळाडूंनी सात सुवर्णपदके जिंकून मोहिमेची धडाकेबाज सुरुवात केली. त्यानंतर ॲथलेटिक्समध्ये नीरज चोप्राने पुन्हा एकदा आपला दबदबा सिद्ध करत सुवर्णपदकाला गवसणी घातली. भालाफेकीच्या स्पर्धेत नीरजने दिलेली कामगिरी केवळ पदकासाठी नव्हती, तर ती संपूर्ण देशासाठी अभिमानास्पद होती. ट्रॅकवर भारताचे धावपटू असोत किंवा रिंगणात उतरलेले कुस्तीगीर, प्रत्येकाने जीव तोडून मेहनत घेतली आहे. भारताच्या या कामगिरीमागील सर्वात मोठे कारण म्हणजे 'खेलो इंडिया' सारख्या सरकारी योजनांचा तळागाळातील खेळाडूंना झालेला फायदा. पूर्वी केवळ शहरांपुरते मर्यादित असलेले क्रीडा प्रशिक्षण आता ग्रामीण भागापर्यंत पोहोचले आहे, ज्याचे फळ आज पदकांच्या स्वरूपात दिसत आहे.
क्रिकेटच्या मैदानातही भारताने इतिहास घडवला. पुरुष आणि महिला अशा दोन्ही संघांनी सुवर्णपदकावर आपले नाव कोरले. टी-२० फॉरमॅटमध्ये भारतीय संघाने ज्या पद्धतीने वर्चस्व गाजवले, ते पाहून जगभरातील क्रिकेट जाणकार थक्क झाले आहेत. महिला संघाने फायनलमध्ये श्रीलंकेला पराभूत करून सुवर्ण मिळवले, तर पुरुष संघाने अफगाणिस्तानविरुद्धच्या अंतिम सामन्यात पावसाच्या व्यत्ययामुळे तांत्रिक गुणांच्या आधारे सुवर्णपदक पटकावले. या खेळाडूंनी केवळ सामने जिंकले नाहीत, तर कोट्यवधी भारतीयांच्या मनातील क्रीडा संस्कृतीला एक नवी दिशा दिली आहे.
महाराष्ट्राचा विचार करता, कोल्हापूरची कुस्ती असो किंवा पुण्याचा नेमबाज, आपल्या राज्यातील खेळाडूंनी पदकांचा मोठा वाटा उचलला आहे. पुणे आणि मुंबईतील क्रीडा अकादमींमध्ये तयार झालेली तरुण पिढी आज जागतिक स्तरावर भारताचे नेतृत्व करत आहे. राज्य सरकारकडून मिळणारे प्रोत्साहन आणि स्थानिक स्तरावर आयोजित केल्या जाणाऱ्या स्पर्धांमुळेच आज हे खेळाडू आंतरराष्ट्रीय दबाव पेलण्यास सक्षम झाले आहेत. एका स्थानिक प्रशिक्षकाने नाव न सांगण्याच्या अटीवर सांगितले की, "मुलांमधील जिद्द वाढली आहे, त्यांना आता केवळ सहभागात रस नाही, तर पदके हवी आहेत."
बॅडमिंटनमध्ये सात्विकसाईराज रँकीरेड्डी आणि चिराग शेट्टी या जोडीने सुवर्णपदक जिंकून बॅडमिंटनच्या इतिहासात सुवर्णपान लिहिले आहे. ही जोडी सध्या जागतिक क्रमवारीत सातत्याने प्रगती करत असून, आगामी काळात ही जोडी भारतासाठी अनेक आंतरराष्ट्रीय स्पर्धांत पदके जिंकून देईल, अशी खात्री क्रीडा विश्लेषकांना वाटते. कुस्ती आणि बॉक्सिंगमध्ये भारताला अपेक्षेप्रमाणे यश मिळाले नसले तरी, काही खेळाडूंनी दाखवलेली झुंजार वृत्ती वाखाणण्याजोगी होती. विशेषतः महिला कुस्तीपटूंनी अत्यंत कठीण परिस्थितीतही जे कौशल्य दाखवले, ते भारतीय महिला खेळाडूंच्या प्रगतीचे प्रतीक आहे.
आशियाई खेळांमधील या कामगिरीचे विश्लेषण करताना तज्ज्ञ सांगतात की, भारताने आता केवळ क्रिकेटच्या पलीकडे जाऊन इतर खेळांमध्येही गुंतवणूक करण्यास सुरुवात केली आहे. क्रीडा मंत्रालयाने टॉप्स (TOPS) योजनेअंतर्गत खेळाडूंना दिलेल्या सोयीसुविधांमुळे आज खेळाडूंचे लक्ष केवळ खेळावर केंद्रित आहे. पूर्वीच्या काळी खेळाडूंच्या साहित्यापासून ते त्यांच्या आहारापर्यंत अनेक अडचणी असायच्या, मात्र आता परिस्थिती बदलली आहे. खेळाडूंना जागतिक दर्जाचे प्रशिक्षण आणि परदेशात जाऊन सराव करण्याची संधी मिळत आहे, ज्याचा परिणाम पदकतालिकेत स्पष्टपणे दिसून येतो.
मात्र, या यशाच्या झगमगाटात काही आव्हानेही आहेत. भारताला अजूनही काही खेळात (उदा. जलतरण किंवा जिम्नॅस्टिक्स) जागतिक स्तरावर पोहोचण्यासाठी खूप मोठा पल्ला गाठायचा आहे. चीन, जपान आणि दक्षिण कोरिया या देशांच्या तुलनेत भारताची तयारी अजूनही प्राथमिक स्तरावर आहे. आशियाई खेळांत मिळालेले यश हे एक उत्तम पाऊल असले तरी, पॅरिस ऑलिम्पिकमध्ये टिकून राहण्यासाठी भारताला आपल्या धोरणांमध्ये अधिक सुधारणा करण्याची गरज आहे. तळागाळातील खेळाडूंना शोधून त्यांना ऑलिम्पिकपर्यंत तयार करणे ही एक दीर्घकालीन प्रक्रिया आहे, ज्यासाठी सातत्य गरजेचे आहे.
सोशल मीडियावरही या कामगिरीची जोरदार चर्चा सुरू आहे. पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनीही भारतीय खेळाडूंच्या या ऐतिहासिक कामगिरीचे कौतुक करत त्यांना 'नवे भारताचे प्रतीक' असे संबोधले आहे. अनेक क्रीडाप्रेमींनी या पदकांचा आकडा १०० पार गेल्यावर सोशल मीडियावरून आपल्या भावना व्यक्त केल्या आहेत. काही युजर्सनी तर याला 'नवा भारत, नवा आत्मविश्वास' असे म्हटले आहे. ही चर्चा केवळ एका दिवसाची नसून, ती भारतीय क्रीडा क्षेत्रातील बदलत्या युगाची नांदी आहे.
पुढील काही दिवसांत खेळाडू भारतात परततील तेव्हा त्यांचे जंगी स्वागत होणार आहे. विशेषतः पुणे आणि मुंबईसारख्या शहरांमध्ये खेळाडूंच्या सत्कारासाठी आतापासूनच तयारी सुरू झाली आहे. मात्र, या जल्लोषात खेळाडू आणि संघटनांनी आपली पुढील दिशा स्पष्ट करणे महत्त्वाचे ठरेल. आशियाई खेळांनंतर आता सर्व खेळाडूंचे लक्ष्य पॅरिस ऑलिम्पिक २०२४ कडे असणार आहे. तिथले आव्हान अधिक कठीण असेल कारण तिथे जागतिक स्तरावरील अव्वल खेळाडूंसोबत स्पर्धा असेल. भारतासाठी ही केवळ सुरुवात आहे, असे म्हणणे वावगे ठरणार नाही.
आगामी काळात भारतीय क्रीडा संघटनांना खेळाडूंच्या फिटनेसवर अधिक भर द्यावा लागेल. दुखापतींमुळे अनेकदा खेळाडूंना महत्त्वाच्या स्पर्धांमधून बाहेर पडावे लागते, हे टाळण्यासाठी वैद्यकीय सुविधा आणि स्पोर्ट्स सायन्सचा वापर वाढवणे अनिवार्य आहे. तसेच, ग्रामीण भागातील प्रतिभेला शोधण्यासाठी राज्यस्तरीय क्रीडा संकुलांची संख्या वाढवणे आणि तिथे दर्जेदार प्रशिक्षक नेमणे या गोष्टींना प्राधान्य देणे गरजेचे आहे. जर हे सर्व प्रयत्न योग्य दिशेने झाले, तर पुढच्या चार वर्षांत भारताची पदकतालिकेतील कामगिरी अधिक सुधारलेली असेल.
आशियाई क्रीडा स्पर्धांच्या या यशामुळे भारतीय क्रीडा क्षेत्रात एक सकारात्मक ऊर्जा निर्माण झाली आहे. आता गरज आहे ती या ऊर्जेला योग्य वळण देण्याची आणि खेळाडूंना सातत्याने पाठिंबा देण्याची. पदके येतात आणि जातात, पण या खेळाडूंनी निर्माण केलेली प्रेरणा पुढच्या पिढीला नक्कीच प्रोत्साहित करेल. आता सर्वांचे डोळे ऑलिम्पिकच्या तयारीकडे लागले आहेत, जिथे भारताला स्वतःला सिद्ध करण्याची मोठी संधी मिळणार आहे. महाराष्ट्रातील खेळाडू या मोहिमेत पुन्हा एकदा आघाडीवर असतील, अशी आशा आता क्रीडाप्रेमींकडून व्यक्त केली जात आहे. आता या सर्व विजेत्या खेळाडूंच्या स्वागताची प्रतीक्षा आहे, ज्यांनी हांगझूच्या भूमीवर भारताचा तिरंगा मानाने फडकवला आहे.
written by www.afoxtv.com
टिप्पण्या
टिप्पणी पोस्ट करा