मुंबई आणि पुण्यातल्या स्पोर्ट्स बार्समध्ये सध्या क्रिकेट आणि फुटबॉलसोबतच एका नव्या खेळाची चर्चा रंगू लागली आहे. अमेरिकेतील 'नॅशनल फुटबॉल लीग' म्हणजेच NFL चा थरार आता महाराष्ट्रातील क्रीडा रसिकांपर्यंत पोहोचला असून, सोशल मीडियाच्या माध्यमातून हा ट्रेंड जोरात पकडत आहे.
रविवारी रात्री उशिरा चालणारे सामने, खेळाडूंची तगडी शरीरयष्टी आणि खेळातील आक्रमक डावपेच यामुळे तरुण वर्ग या खेळाकडे आकर्षित होत आहे. एरवी इंग्लिश प्रिमियर लीग (EPL) आणि आयपीएलवर चर्चा करणारे मुंबईकर आता क्वार्टरबॅक, टचडाउन आणि सुपर बाऊल या शब्दांची देवाणघेवाण करताना दिसत आहेत.
गेल्या काही वर्षांत भारतात एनएफएलच्या प्रेक्षकांमध्ये लक्षणीय वाढ झाली आहे. डिजिटल स्ट्रीमिंग प्लॅटफॉर्म्समुळे हा खेळ थेट मोबाईल आणि टीव्हीवर उपलब्ध झाल्याने महाराष्ट्रातील चाहत्यांचे फावले आहे. विशेषतः आयटी हब असलेल्या पुणे आणि कॉस्मोपॉलिटन मुंबईत एनएफएल पाहणाऱ्यांचा एक हक्काचा गट तयार झाला आहे.
मुंबईतील लोअर परेल आणि बांद्रा येथील काही नामांकित स्पोर्ट्स पब्सनी तर एनएफएलच्या सामन्यांसाठी विशेष स्क्रिनिंग आयोजित करण्यास सुरुवात केली आहे. कडाक्याची थंडी नसली तरी रात्री उशिरापर्यंत चालणाऱ्या या सामन्यांची मजा लुटण्यासाठी चाहते गर्दी करत आहेत. या पब्समध्ये अमेरिकन स्टाईल फूड आणि बियरसोबत सामने पाहण्याची नवी कल्चर रुजू होत आहे.
पुण्यातील बाणेर, कोरेगाव पार्क आणि कल्याणी नगर परिसरातील तरुणांमध्येही हाच माहोल पाहायला मिळत आहे. कॉलेज आणि कॉर्पोरेट सेक्टरमधील तरुणांनी स्वतःचे फॅन्टसी लीग ग्रुप्स तयार केले आहेत. जिथे ते खेळाडूंच्या कामगिरीवर पैज लावून खेळ आणखी रंजक बनवत आहेत.
क्रीडा विश्लेषकांच्या मते, भारतात क्रिकेटचा दबदबा कायम असला तरी ग्लोबल स्पोर्ट्सचे कल्चर वेगाने पाय पसरत आहे. एनएफएलचा सीझन सप्टेंबरपासून सुरू होऊन फेब्रुवारीतील 'सुपर बाऊल' महामुकाबल्यापर्यंत चालतो. हा फायनल सामना जगभरात सर्वाधिक पाहिल्या जाणाऱ्या इव्हेंट्सपैकी एक आहे, ज्याची उत्सुकता आता महाराष्ट्रातही शिगेला पोहोचली आहे.
मात्र, या सगळ्या ट्रेंडमध्ये वेळेचा मोठा प्रश्न चाहत्यांसमोर उभा ठाकतो. भारताच्या वेळेनुसार हे सामने सहसा मध्यरात्री किंवा पहाटे प्रसारित होतात. त्यामुळे दुसऱ्या दिवशी ऑफिस वा कॉलेज गाठणाऱ्या तरुणांसाठी हे सामने जागून पाहणे तसे मोठे कसरतीचे ठरत आहे. तरीही वीकेंडच्या सामन्यांसाठी तरुण रात्रीचा जागरा करण्यास मागेपुढे पाहत नाहीत.
डिजिटल मीडिया आणि सोशल प्लॅटफॉर्म्सवरील रिल्स आणि शॉर्ट्समुळे या खेळाचे नियम समजणे सोपे झाले आहे. आधी रग्बी आणि एनएफएलमधील फरक न समजणारे चाहते आता ऑफेन्स, डिफेन्स आणि टॅकल यांसारख्या तांत्रिक गोष्टींवर मित्रांसोबत गप्पा मारताना दिसतात. इन्स्टाग्राम आणि ट्विटरवर एनएफएलचे मिम्स आणि हायलाईट्स जोरदार शेअर होत आहेत.
मोठ्या ब्रँड्स आणि जागतिक स्पोर्ट्सवेअर कंपन्यांनीही या संधीचे सोने करण्यास सुरुवात केली आहे. मुंबई आणि पुण्याच्या मुख्य बाजारांमध्ये एनएफएल टीम्सचे लोगो असलेले जर्सी आणि कॅप्सची मागणी वाढली आहे. तरुणाईमध्ये हा एक नवीन फॅशन स्टेटमेंट बनत चालला आहे.
काही स्थानिक क्लब्स आणि फुटबॉल अकादमींमध्ये आता अमेरिकन फुटबॉलचे प्राथमिक प्रशिक्षण देण्याबाबतही चर्चा रंगू लागली आहे. जरी हा खेळ भारतात अद्याप व्यावसायिक स्तरावर खेळला जात नसला, तरी त्याची क्रेझ खेळण्यापेक्षा पाहण्यापुरती मर्यादित असली तरी ती खूप वेगाने वाढतेय.
येत्या काही आठवड्यांत सुपर बाऊलचा अंतिम सामना जवळ येत असताना, मुंबई आणि पुण्यात या खेळाची रंगत आणखी वाढणार यात शंका नाही. पब्स, कॅफे आणि घरांच्या लिव्हिंग रूम्समध्ये मध्यरात्री होणारी ही चर्चा येत्या काळात महाराष्ट्राच्या क्रीडा संस्कृतीचा एक नवीन भाग बनून समोर येत आहे.
या वाढत्या लोकप्रियतेमागे केवळ करमणूक नाही, तर एका नव्या जागतिक संस्कृतीचा स्वीकार करण्याची तरुणांची मानसिकता देखील कारणीभूत आहे. मुंबईच्या उपनगरीय रेल्वे प्रवासात किंवा पुण्याच्या आयटी पार्कमधील कॅफेटेरियामध्ये सध्या एनएफएलच्या सामन्यांमधील रोमांचक क्षणांवर चर्चा करताना तरुणवर्ग दिसून येतो. कंबर कसून मैदान मारणारे खेळाडू, प्रशिक्षकांचे अत्याधुनिक रणनीतिक डावपेच आणि प्रत्येक सेकंदाला बदलणारे सामन्याचे चित्र या सगळ्या गोष्टी क्रीडा रसिकांना खिळवून ठेवतात. विशेषतः, खेळातील उच्च तंत्रज्ञानाचा वापर आणि पंचांच्या निर्णयावर असणारी पारदर्शकता भारतीय प्रेक्षकांना अधिक भावत आहे.
स्थानिक पातळीवर विचार केला तर, बांद्राच्या एका प्रसिद्ध स्पोर्ट्स बारचे मालक सुमित मर्चंट सांगतात की, गेल्या दोन महिन्यांत त्यांच्या पबमध्ये रविवारी रात्री होणाऱ्या गर्दीचे प्रमाण दुप्पट झाले आहे. आधी फक्त इंग्लिश प्रीमियर लीग किंवा आयपीएलच्या फायनलच्या दिवशी पब फुस असत, पण आता एनएफएलच्या निमित्ताने रविवारी रात्री उशिरापर्यंत उलाढाल होत आहे. "चाहते केवळ सामने पाहत नाहीत, तर ते अमेरिकन पद्धतीचे बर्गर, पिझ्झा आणि कॉकटेलचा आस्वाद घेत संपूर्ण वातावरणाचा आनंद लुटतात," असे सुमित सांगतात. या निमित्ताने हॉस्पिटॅलिटी उद्योगाला देखील मंदीच्या काळात एक नवी संजीवनी मिळाली आहे.
दुसरीकडे, पुण्याच्या कल्याणी नगरमधील एका टेक कंपनीत काम करणारा रोहन देशपांडे सांगतो की, त्याच्या ऑफिसमध्ये वीस जणांचा एक वेगळाच ग्रूप तयार झाला आहे. हे सर्वजण मिळून फॅन्टसी एनएफएल खेळतात. "क्रिकेटच्या तुलनेत या खेळाचे नियम समजून घेणे सुरुवातीला अवघड वाटले, पण एकदा का खेळाची गोडी लागली की, त्यातले रणनीतिक बारकावे समजण्यात एक वेगळीच मज्जा येते," असे रोहनचे म्हणणे आहे. सकाळी ऑफिसमध्ये झोपमोड झाल्यामुळे डुलक्या काढणारे कर्मचारी आता एकमेकांना कॉफीची ऑफर देऊन सामन्यातील हायलाईट्सवर चर्चा करताना दिसतात. व्यवस्थापनाने देखील यावर फारसा आक्षेप घेतलेला नाही, कारण ही नवी क्रेझ कर्मचाऱ्यांच्या मानसिक ताणतणावावर एक चांगला उपाय ठरत आहे.
या खेळाच्या प्रसारात सोशल मीडिया इन्फ्लुएन्सर्सचा देखील मोठा वाटा आहे. अनेक भारतीय क्रीडा कंटेंट क्रिएटर्स आता एनएफएलच्या सामन्यांचे सोप्या भाषेत विश्लेषण करणारे व्हिडिओ बनवत आहेत. 'टचडाउन म्हणजे काय?', 'क्वार्टरबॅकची भूमिका का महत्त्वाची असते?' यांसारख्या विषयांवर रील्स बनवून तरुण पिढीला आकर्षित केले जात आहे. युट्यूब आणि इन्स्टाग्रामवर मराठीतून किंवा हिंदीतून एनएफएलचे समजावून सांगणारे व्हिडिओ लाखो व्ह्यूज मिळवत आहेत. यामुळे मराठी भाषिक प्रेक्षकांपर्यंत हा खेळ अगदी सहजतेने पोहोचत आहे.
खेळाच्या या वाढत्या व्यापारीकरणाकडेही दुर्लक्ष करून चालणार नाही. स्पोर्ट्सवेअर कंपन्यांनी मुंबईतील फिनिक्स मिल आणि पुण्याच्या अमनोरा मॉलसारख्या उच्चभ्रू मॉलमध्ये अमेरिकन फुटबॉल संघांच्या जर्सी, जॅकेट्स आणि शूजचे विशेष स्टॉल उभारले आहेत. महागड्या असल्या तरी या वस्तू खरेदी करण्यासाठी तरुणांमध्ये चुरस पाहायला मिळते. एका नामांकित ब्रँडच्या स्टोअर मॅनेजरने सांगितले की, न्यू इंग्लंड पॅट्रियट्स किंवा कॅन्सस सिटी चीफ्स यांसारख्या लोकप्रिय संघांच्या जर्सीची मागणी अपेक्षेपेक्षा जास्त आहे. हा केवळ एक खेळ राहिलेला नसून तो आता एक लाइफस्टाइल स्टेटस बनला आहे.
आगामी काळात या खेळाची व्याप्ती आणखी वाढण्याची चिन्हे आहेत. महाराष्ट्रातील काही क्रीडा संघटनांनी शालेय स्तरावर आणि महाविद्यालयीन स्तरावर 'फ्लॅग फुटबॉल' (Flag Football) चे सामने आयोजित करण्याबाबत विचार सुरू केला आहे. हा अमेरिकन फुटबॉलचाच एक विना-संपर्क (non-contact) प्रकार आहे, जो खेळण्यास सुरक्षित मानला जातो. जर हा उपक्रम प्रत्यक्षात उतरला, तर महाराष्ट्रातील मैदानांकडे केवळ क्रिकेट किंवा फुटबॉल नव्हे, तर अमेरिकन खेळांचे प्रशिक्षण घेण्यासाठी येणारी नवीन पिढी तयार होईल. नागपूर, नाशिक आणि छत्रपती संभाजीनगर सारख्या द्वितीय श्रेणी शहरांमध्येही आता डिजिटल माध्यमांतून या खेळाची चर्चा हळूहळू मूळ धरू लागली आहे.
दरम्यान, फेब्रुवारीच्या पहिल्या आठवड्यात होणाऱ्या 'सुपर बाऊल'च्या महामुकाबल्यासाठी मुंबई आणि पुण्यातील पब्सनी जय्यत तयारी सुरू केली आहे. मोठ्या एलईडी स्क्रीन, विशेष डिस्काउंट ऑफर्स आणि रात्रभर चालणाऱ्या या इव्हेंटसाठी आगाऊ बुकिंग (advanced booking) फुस झाली आहे. चाहते आता फक्त त्या एका रात्रीची वाट पाहत आहेत, जिथे जगातील सर्वात मोठा क्रीडा सोहळा त्यांच्या शहरात मोठ्या उत्साहात साजरा केला जाईल. सांस्कृतिक ग्लोबलायझेशनचा हा नवीन पायंडा महाराष्ट्राच्या क्रीडा विश्वात एक कायमस्वरूपी स्थान निर्माण करतोय, यात शंका नाही.
written by www.afoxtv.com
टिप्पण्या
टिप्पणी पोस्ट करा