स्पेनमधील नामांकित फुटबॉल क्लब रिअल माद्रिदच्या नुकत्याच पार पडलेल्या धडाकेबाज सामन्याने जगभरासह भारतातील क्रीडा विश्वात मोठी खळबळ उडवून दिली आहे. युरोपियन फुटबॉलच्या या हाय-व्होल्टेज लढतीने महाराष्ट्रातील मुंबई आणि पुण्यासारख्या मेट्रो शहरांमधील तरुण चाहत्यांना गुरुवारी मध्यरात्रीनंतरही टीव्ही आणि मोबाईल स्क्रीनला खिळवून ठेवले.
रिअल माद्रिदचा सामना म्हटला की जगभरातील फुटबॉलप्रेमींच्या आशा उंचावतात. मध्यरात्री १:३० वाजता सुरू होणाऱ्या या सामन्यांसाठी मुंबईतील वांद्रे, दादर आणि पुण्यातील एफसी रोड परिसरातील स्पोर्ट्स बार्स तसेच क्लब्समध्ये विशेष लाईव्ह स्क्रीनिंगचे आयोजन करण्यात आले होते. स्पॅनिश ला लीगा आणि युरोपियन चॅम्पियन्स लीगमधील रिअल माद्रिदची कामगिरी नेहमीच भारतीय क्रीडा क्षेत्राच्या केंद्रस्थानी राह्यली आहे.
युरोपातील या मातब्बर क्लबची भिडत नेमकी कोणाशी आहे आणि त्या सामन्यात कोण बाजी मारणार, यावर सध्या गल्लीबोळातील टपऱ्यांपासून ते सोशल मीडियाच्या डिजिटल प्लॅटफॉर्मवर तुफान चर्चा रंगली आहे. आंतरराष्ट्रीय क्रीडा स्पर्धांचे भारतीय वेळेनुसार (IST) असणारे वेळापत्रक रात्रीचे असले, तरी भारतातील फॅन बेस कमी झालेला नाही. विशेषतः गेल्या काही वर्षांत भारतात फुटबॉल संस्कृती वेगाने रुजली आहे.
या सामन्याच्या पार्श्वभूमीवर भारतातील प्रसारण हक्क आणि ओटीटी प्लॅटफॉर्मवर डिजिटल व्ह्यूअरशिपचा नवा विक्रम नोंदवला गेला आहे. भारतात या सामन्यांचे थेट प्रक्षेपण पाहायचे कुठे, यावरून गुगल सर्च ट्रेंड्सवर 'Real Madrid vs' हा कीवर्ड अचानक अव्वल स्थानावर आला. भारतीय वेळेनुसार होणाऱ्या प्रक्षेपणामुळे सोनी स्पोर्ट्स नेटवर्क (Sony Sports Network) आणि सोनी लिव्ह (SonyLIV) ॲपवर डिजिटल ट्रॅफिकमध्ये कमालीची वाढ झाली.
स्पेनमधील माद्रिद शहरात असलेल्या सांतियागो बर्नाब्यू (Santiago Bernabéu) स्टेडियमवर जेव्हा रिअल माद्रिदचा संघ उतरतो, तेव्हा खेळाचा स्तर वेगळाच असतो. या संघात असलेले आंतरराष्ट्रीय तारे आणि प्रतिस्पर्धी संघाची आक्रमक रणनीती यामुळे प्रत्येक मिनिटाला सामन्याचे पारडे बदलत होते. सामन्याच्या पूर्वार्धात दोन्ही संघांनी सावध पवित्रा घेतला असला, तरी उत्तरार्धात झालेल्या धडाकेबाज गोलमुळे स्टेडियममधील वातावरण पेटून उठले.
भारतामध्ये पूर्वी केवळ क्रिकेटचाच बोलबाला असायचा, पण आता चित्र बदलले आहे. महाराष्ट्रात विशेषतः कोल्हापूर, मुंबई, पुणे आणि गोवा लगतच्या भागात फुटबॉलचे वेड जुनेच आहे. मात्र, आता रिअल माद्रिद, बार्सिलोना किंवा मँचेस्टर सिटीसारख्या युरोपियन क्लब्सचे 'फॅन क्लब्स' महाराष्ट्रात रीतसर नोंदणीकृत होऊन काम करत आहेत. कालच्या सामन्यात रिअल माद्रिदच्या मध्यफळीतील खेळाडूंनी दाखवलेले कौशल्य भारतीय युवा फुटबॉलपटूंसाठी अभ्यासाचा विषय ठरत आहे.
या आंतरराष्ट्रीय फुटबॉल सामन्यांचा भारतीय अर्थव्यवस्थेशी आणि स्पोर्ट्स मर्चेंडाईज बाजाराशी मोठा संबंध आहे. मुंबईतील फॅशन स्ट्रीट असो की पुण्यातील तुळशीबाग परिसर, रिअल माद्रिदच्या पांढऱ्या रंगाच्या जर्सीची विक्री गेल्या दोन दिवसांत प्रचंड वाढली आहे. हजारो रुपयांना मिळणाऱ्या अधिकृत जर्सीपासून ते पहिल्या प्रतीच्या (First Copy) जर्सीपर्यंत, स्थानिक बाजारात कोट्यवधी रुपयांची उलाढाल या एका सामन्याच्या निमित्ताने झाली आहे.
दुसरीकडे, भारतातील क्रीडा धोरण आणि फुटबॉलचा विकास यावरही अशा आंतरराष्ट्रीय सामन्यांमुळे सकारात्मक परिणाम दिसून येत आहे. ऑल इंडिया फुटबॉल फेडरेशन (AIFF) आणि राज्यस्तरीय संघटना युरोपियन क्लब्सच्या धर्तीवर भारतातील स्थानिक लीग मजबूत करण्याचा प्रयत्न करत आहेत. युरोपियन फुटबॉल क्लब्स भारतात आपली पकड मजबूत करण्यासाठी थेट 'ॲकॅडमी' सुरू करण्याच्या तयारीत आहेत.
रिअल माद्रिदच्या खेळाडूंचे मैदानातील टायमिंग, बॉल पझेशन आणि पेनल्टी बॉक्समधील चपळता यावर भारतीय विश्लेषकांनी सखोल मत मांडले आहे. प्रतिस्पर्धी संघाने आखलेली बचावत्मक व्यूहरचना मोडून काढत रिअल माद्रिदने मिळवलेला विजय हा त्यांच्या ऐतिहासिक परंपरेला साजेसा असाच आहे. खेळाडूंच्या दुखापती आणि मुख्य प्रशिक्षकांची रणनीती यावरही सामन्यादरम्यान मोठी चर्चा रंगली होती.
भारतातील डिजिटल क्रांतीमुळे आता युजर्स केवळ टीव्हीवर अवलंबून राहिलेले नाहीत. मध्यरात्री चालणाऱ्या या सामन्यांसाठी ५G डेटाचा वापर करून युजर्स मोबाईलवरच सामन्याचा आनंद लुटत आहेत. रात्रीच्या वेळी झोमॅटो किंवा स्विगीसारख्या फूड डिलिव्हरी ॲप्सवरून होणाऱ्या ऑर्डर्समध्येही या सामन्यांदरम्यान १५ ते २० टक्क्यांची वाढ झाल्याचे स्थानिक विक्रेत्यांचे म्हणणे आहे.
क्रीडा विश्वातील तज्ज्ञांच्या मते, रिअल माद्रिदचा हा विजय त्यांना गुणतालिकेत आघाडीवर घेऊन गेला आहे. त्यामुळे येणाऱ्या काळात होणाऱ्या पुढील बाद फेरीच्या (Knockout) सामन्यांमध्ये दबाव अधिक वाढणार आहे. युरोपमधील क्लब फुटबॉलचा हा मोसम आता अत्यंत निर्णायक टप्प्यात पोहोचला आहे.
या विजयामुळे रिअल माद्रिदच्या पुढील सामन्यांबद्दल भारतातील फुटबॉलप्रेमींमधील उत्सुकता शिगेला पोहोचली आहे. येत्या वीकेंडला होणाऱ्या पुढील मोठ्या सामन्यासाठी आत्तापासूनच मुंबई आणि पुण्यातील फॅन क्लब्सनी एकत्र येत लाईव्ह स्क्रीनिंगचे प्लॅनिंग सुरू केले आहे. आता सर्वांचे लक्ष रिअल माद्रिदच्या पुढील सामन्यावर आणि भारतीय वेळेनुसार होणाऱ्या त्याच्या प्रक्षेपणावर टिकून आहे.
स्पॅनिश फुटबॉलचे हे गारूड केवळ मुंबई आणि पुण्यापुरते मर्यादित राहिलेले नाही, तर आता ते महाराष्ट्रातील निमशहरी आणि ग्रामीण भागांतही वेगाने पसरू लागले आहे. कोल्हापूर, सोलापूर, सातारा, नाशिक आणि छत्रपती संभाजीनगर यांसारख्या शहरांमध्येही फुटबॉल फॅन्सचे अनधिकृत कट्टे आणि कट्ट्यांवरील चर्चा आता रात्रीच्या वेळी चांगल्याच रंगात येत आहेत. कोल्हापूरसारख्या फुटबॉलच्या पंढरीत स्थानिक पेठांमधील तालीम संघ आता युरोपियन क्लब्सच्या खेळाडूंचे व्हिडिओ पाहून आपल्या सरावाच्या पद्धती बदलत आहेत. स्थानिक कोल्हापुरी लीगमध्ये खेळणारे खेळाडू आता स्पॅनिश लीगचे बारकावे समजून घेण्यासाठी तासनतास मोबाईल स्क्रीनवर घालवत आहेत, ज्यामुळे त्यांच्या खेळण्याच्या शैलीत कमालीचा आक्रमक बदल पाहायला मिळत आहे.
या अभूतपूर्व क्रेझचा मोठा फटका थेट स्थानिक क्रीडा साहित्याच्या बाजाराला आणि टर्फ मालकांना बसला आहे. पूर्वी क्रिकेटसाठी वापरले जाणारे कृत्रिम टर्फ (Artificial Turf) आता फुटबॉलसाठी रात्रीच्या वेळी बुक केले जात आहेत. रात्री १० ते मध्यरात्री २ या वेळेत टर्फ बुकिंगचे दर जवळपास दीड पटीने वाढले असूनही, तरुण खेळाडू एकत्र येऊन तिथे सामने खेळत आहेत आणि त्यानंतर रिअल माद्रिदसारख्या संघांचे थेट प्रक्षेपण पाहत आहेत. मुंबईतील अंधेरी, मालाड, नवी मुंबईतील वाशी आणि बेलापूर तसेच पुण्याच्या बाणेर, वाकड आणि कल्याणीनगर भागातील टर्फ ग्राउंड्सवर रात्रीच्या वेळी होणारी गर्दी ही महाराष्ट्रातील बदलत्या क्रीडा संस्कृतीची साक्ष देत आहे. येथील स्थानिक स्पोर्ट्स कॅफेमध्ये केवळ फुटबॉल सामन्यांसाठी खास स्क्रीनिंग मेन्यू कार्ड तयार केले गेले आहे, ज्यामध्ये स्पॅनिश नावांच्या खाद्यपदार्थांचा समावेश करण्यात आला आहे.
येणाऱ्या काळात म्हणजेच पुढील दोन आठवड्यांत स्पॅनिश ला लीगामधील सर्वात मोठा आणि बहुप्रतीक्षित सामना, अर्थात 'एल क्लासिको' (El Clásico - रिअल माद्रिद विरुद्ध बार्सिलोना) पार पडणार आहे. या महामुकाबल्यासाठीची जय्यत तयारी आत्तापासूनच सुरू झाली आहे. या सामन्यासाठी मुंबईतील काही नामांकित पब आणि मल्टिप्लेक्स मालकांनी आधीच तिकिटांची आगाऊ नोंदणी सुरू केली आहे. मोठ्या स्क्रीनवर थेट प्रक्षेपण पाहण्यासाठी प्रेक्षक हजारो रुपये खर्च करण्यास तयार आहेत. केवळ व्यावसायिक ठिकाणेच नाही, तर पुण्यातील शासकीय अभियांत्रिकी महाविद्यालय (COEP) आणि मुंबईतील आयआयटी बॉम्बे (IIT Bombay) यांसारख्या नामांकित शैक्षणिक संस्थांच्या वसतिगृहातील सामाईक कक्षातही (Common Rooms) विद्यार्थ्यांचे गट या सामन्यांच्या रणनीतीवर पैजा लावत आहेत.
दरम्यान, स्पेनमधील थेट घडामोडींचा मागोवा घेतला असता, रिअल माद्रिदच्या व्यवस्थापनाने भारतात फुटबॉलच्या वाढत्या लोकप्रियतेची गांभीर्याने दखल घेतली आहे. स्पेनमधील अंतर्गत सूत्रांकडून मिळालेल्या माहितीनुसार, पुढील वर्षाच्या सुरुवातीला रिअल माद्रिदचा एक युवा सदिच्छा गट (Youth Delegation) आणि तांत्रिक चमू महाराष्ट्राच्या दौऱ्यावर येण्याची शक्यता आहे. या दौऱ्यात ते मुंबई आणि पुण्यातील स्थानिक शाळा तसेच क्रीडा प्रबोधिनींमधील तरुण कौशल्यांचा शोध घेतील. या उपक्रमामुळे महाराष्ट्रातील गुणवान फुटबॉल खेळाडूंना थेट स्पॅनिश प्रशिक्षण पद्धतीचा अनुभव घेण्याची सुवर्णसंधी मिळू शकते. याशिवाय, युरोपमधील क्लबच्या स्काउट्सचे (Scouts) लक्ष आता आशियाई देशांवर, विशेषतः भारतावर केंद्रित झाले आहे, कारण भारतातून व्यावसायिक फुटबॉलपटू मिळण्याची शक्यता दिवसेंदिवस वाढत आहे.
या फुटबॉल तापाचा परिणाम स्थानिक क्रीडा साहित्याच्या निर्मिती क्षेत्रावरही झाला आहे. जालंधर आणि मेरठ येथील क्रीडा कारखान्यांमधून महाराष्ट्रात येणाऱ्या फुटबॉल बॉलच्या मागणीत अचानक ३० ते ३५ टक्क्यांची वाढ नोंदवण्यात आली आहे. पूर्वी पावसाळ्यातच फुटबॉलची विक्री वाढायची, परंतु आता हिवाळ्यात आणि उन्हाळ्यातही ही मागणी कायम आहे. रिअल माद्रिदचा स्टार फॉरवर्ड खेळाडू आणि त्याच्या खेळण्याची धाडसी शैली यामुळे महाराष्ट्रातील लहान मुलेही आता क्रिकेटची बॅट सोडून पायात फुटबॉल घेऊन मैदानावर धावताना दिसत आहेत. पालकांचा दृष्टिकोनही बदलत असून, ते आपल्या पाल्यांना महागडे फुटबॉल बूट आणि प्रशिक्षण वर्ग लावून देण्यास सहकार्य करत आहेत. शाळांमधील क्रीडा शिक्षकांनी दिलेल्या माहितीनुसार, आंतरशालेय क्रीडा स्पर्धांमध्ये आता फुटबॉल संघांची नावनोंदणी करण्यासाठी शाळांमध्ये चढाओढ पाहायला मिळत आहे.
या सामन्यांनंतर निर्माण होणारा आणखी एक महत्त्वाचा मुद्दा म्हणजे डिजिटल विश्लेषकांचा वाढता प्रभाव. यूट्यूबवर मराठी भाषेत स्पॅनिश फुटबॉलचे विश्लेषण करणारे चॅनेल्स आता उदयास आले आहेत. हे स्थानिक विश्लेषक मराठी प्रेक्षकांसाठी सोप्या भाषेत ऑफसाईड ट्रॅप, टिकी-टाका शैली आणि काउंटर-अटॅकिंग गेम यांसारख्या क्लिष्ट संकल्पना समजावून सांगत आहेत. या चॅनेल्सना ग्रामीण महाराष्ट्रातून मिळणारा प्रतिसाद थक्क करणारा आहे. यामुळे खेळाचा तांत्रिक अभ्यास करणाऱ्या नव्या पिढीची निर्मिती होत आहे. रात्रीच्या थेट प्रक्षेपणादरम्यान सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्मवर चालणारे हॅशटॅग ट्रेड्स हे दर्शवतात की, भारतीय प्रेक्षक आता केवळ निष्क्रिय प्रेक्षक राहिलेले नाहीत, तर ते या खेळाचे सक्रिय विश्लेषक बनले आहेत.
पुढील काळात रिअल माद्रिदचा मुकाबला युरोपियन चॅम्पियन्स लीगच्या बाद फेरीत इतर बलाढ्य संघांशी होणार आहे. या सामन्यांच्या वेळी मैदानावर होणारी खेळाडूंची अदलाबदल आणि नवीन रणनीती यावर तज्ज्ञांचे बारीक लक्ष असेल. भारतीय चाहत्यांसाठी ही पर्वणीच ठरणार आहे, कारण या सामन्यांमुळे त्यांना जागतिक पातळीवरील खेळाचा दर्जा आणि शारीरिक क्षमता जवळून अनुभवता येईल. मुंबईच्या लोकल ट्रेन असोत की पुण्याच्या पीएमपीएमएल (PMPML) बसेस, सकाळी कामावर जाणाऱ्या नोकरदार वर्गातही रात्रीच्या सामन्यातील गोल आणि रेड कार्ड यावर चर्चा होताना ऐकू येते. हा फुटबॉलचा थरार येत्या काही महिन्यांत अधिक तीव्र होणार असून, स्पेनमध्ये लागलेली ही ठिणगी महाराष्ट्रातील क्रीडा जगताला एका नव्या उंचीवर घेऊन जाण्यासाठी सज्ज झाली आहे.
written by www.afoxtv.com
टिप्पण्या
टिप्पणी पोस्ट करा